"40 ปี คณะวิทยาศาสตร์"
นาย อมร ศรีวงศ์

จากหนังสือ 40 ปี คณะวิทยาศาสตร์, 2541.

"... ในการจัดทำหนังสือที่ระลึก 40 ปีคณะวิทยาศาสตร์นี้ ท่านคณบดี ศาสตราจารย์ ดร.พรชัย มาตังคสมบัติ มีหนังสือให้เกียรติข้าพเจ้า ร่วมส่งบทความลงด้วย พร้อมเน้นด้วยวาจาให้ข้าพเจ้ากล่าวถึงผู้ก่อตั้ง ศาสตราจารย์ ดร.สตางค์ มงคลสุข เพระเห็นว่าข้าพเจ้าสนิทสนมกับท่านมาก

คณะวิทยาศาสตร์ฯ เดิมชื่อว่า คณะวิทยาศาสตร์การแพทย์ มหาวิทยาลัยแพทยศาสตร์ เป็นธรรมดาของการก่อตั้งยุคบุกเบิกย่อมมีอุปสรรคมาก ปัญหาที่สำคัญคือ การนำนักวิชาการ นักวิทยาศาสตร์ มาทำงานภายใต้กฎระเบียบราชการที่ล้าสมัย และคำนึงถึงระเบียบที่วางไว้เหนือเหตุผลและความถูกต้อง เช่นมีอยู่ครั้งหนึ่ง ท่านอาจารย์สตางค์ ได้ใช้ทุนทรัพย์สินส่วนตัวไปจำนวนมาก ทำรูปเรือหงส์ด้วยทองคำ (สมัยทองบาทละ 320 บาท) เพื่อเป็นของขวัญให้ประธานกองทุนร็อกกิเฟลเลอร์ที่สหรัฐฯ ผลคือประสบความสำเร็จ ได้รับเงินช่วยเหลือแบบให้เปล่ามาสองร้อยกว่าล้านบาท พร้อมทั้งลงนามในสัญญามาเรียบร้อย เพื่อเป็นทุนในการซื้อเครื่องมือราคาแพงมาติดตั้งในห้องปฏิบัติการต่างๆ และเป็นค่าจ้างผู้เชี่ยวชาญและอาจารย์จากต่างประเทศมาช่วยสอนในคณะฯ เนื่องจากระยะเริ่มแรกนั้น การหาบุคลากรเป็นเรื่องยากมาก แต่แทนที่จะมีความดีความชอบ กลับถูกเชิญไปเป็นจำเลยในค.ร.ม. ยุคนั้น เพราะที่ทำมาเป็นการปฏิบัติผิดระเบียบราชการ การรับเงินช่วยเหลือจากต่างประเทศต้องได้รับอนุมัติจากรมวิเทศฯก่อน และย้ำให้แก้ตัวเสียใหม่ ทีหลังอย่าทำอย่างนี้อีก ท่านอาจารย์จึงตอบกลับไปว่า “ผมจะไม่แก้ตัวอะไรทั้งนั้น เห็นว่าที่ได้ทำมานั้นถูกต้องที่สุดแล้ว สิ่งที่ควรแก้ไม่ใช่ตัวผม แต่ควรแก้ระเบียบนั่นมากกว่า” ในที่สุดเรื่องก็จบลงด้วยดีโดยไม่มีอะไรต้องแก้ทั้งสิ้น ข้าพเจ้าเห็นแล้วว่า การทำงานที่เหนื่อยกายนั้นพอทนกันได ้แต่ต้องทนเหนื่อยใจด้วยแล้วหนักหนาจริงๆ ใครจะไปรู้ล่วงหน้าว่า การไปเจรจาครั้งนั้นจะประสบความสำเร็จหรือล้มเหลว ข้าพเจ้าเห็นว่าผู้ร่างกฎระเบียบการปฏิบัติราชการนั้น มองพื้นฐานของข้าราชการทั่วประเทศเป็นคนไม่ดีทั้งสิ้น และด้วยเหตุนี้เองคนดีๆ จึงทนอยู่ในราชการได้ยากลำบากเต็มที

ท่านอาจารย์สตางค์เป็นคนจันทบุรี บ้านเกิดของท่านอยู่ในอ่าวปากน้ำเข็มหน ูสมัยนั้นไปมาลำบากมาก ใช้ถนนสุขุมวิท ขรุขระเป็นหลุมเป็นบ่อตลอดทาง และต้องไปต่อเรือที่ท่าใหม่จังหวัดระยอง บ้านท่านฯอยู่ติดทะเลในอ่าวเข็มหนู เป็นบ้านไม้สองชั้นใต้ถุนสูง เวลาน้ำขึ้นท่วมถึง น้ำใสเห็นปูกุ้งมากมาย ภูมิประเทศสวยงามมาก ฝั่งตรงข้ามเป็นทิวเขาเรียกแหลมงอบ บังลมพายุได้ ปากอ่าว มีเกาะชื่อ เกาะสะบ้า ช่วยบังคลื่นลมให้อ่าวอีกชั้นหนึ่ง ผิวน้ำในอ่าวจึงเรียบไม่มีคลื่นเลย เหมือนใครเอากระจกแผ่นมหึมามาวางไว้ เงาสะท้อนทิวทัศน์รอบอ่าวจึงนิ่งเหมือนรูปถ่ายกลับหัว ข้าพเจ้านั่งดูอยู่ที่เฉลียงชั้นบนหน้าบ้านได้ครั้งละนาน ทิวทัศน์สวยงามอย่างนี้หรือเปล่าหนอที่ช่วยให้บุคคลที่ดีงามอย่างนั้น

คุณพ่อของอาจารย์สตางค์ อายุประมาณ 80 กว่าร่างกายแข็งแรง พูดเสียงดัง เห็นเอ็ดอาจารย์ฯ ว่า “อ้ายหนมขี้ฟาย (ขี้ควาย) นี่ฉันไม่ชอบเลย แต่แกชอบเอามาให้เรื่อยฮิ” อาจารย์ฯหัวเราะแล้วมากระซิบให้ข้าพเจ้าฟังว่า “ฟันของพ่อจะหมดปากอยู่แล้วจึงได้หาของที่รับประทานแต่อะไรที่แข็งๆ” ข้าพเจ้าจึงได้ทราบว่าอ้ายขนมขี้ฟายที่ว่านั่นคือ ขนมเค้กสั่งพิเศษจากโรงแรมเอราวัณนั่นเชียว ท่านอาจารย์สตางค์เรียกคุณพ่อว่า เต๊ เรียกคุณแม่ว่า เมะ คุณแม่ของท่านเล่าให้ฟังว่า วันที่อาจารย์สตางค์เกิดนั่นฝนตกอย่างกับฟ้ารั่วมีพายุแรง เวลาตกฟากพร้อมกับฟ้าร้องดังกึกก้อง และผ่าลงใกล้บ้าน รุ่งเช้าจึงได้ทราบว่าเมื่อคืนฟ้าช่อฟ้าหน้าโบลถ์หักลงที่วัดใกล้บ้าน พอตกบ่ายสมภารวัดนั้นก็มาเยี่ยมที่บ้านและผูกดวงให้เด็ก กำชับว่าเลี้ยงให้ดีๆ เด็กคนนี้อนาคตไกล และให้ชื่อสตางค์ แปลว่า หนึ่งในร้อย  ส่วนดวงนั้นผูกให้เสร็จหลังฟ้าผ่าแล้ว คุณแม่ก็ยังข้องใจว่าทำไมต้องฟ้าผ่าช่อฟ้าด้วย ท่านสมภารก็ว่า “โยมต้องเข้าใจ วัดนี้เก่าแก่เงียบเหงามานาน ทุกสิ่งล้วนอนิจจัง ช่อฟ้าเก่าหักไปจะได้มีโอกาสจัดงานยกช่อฟ้าใหม่ไงล่ะ” และเล่าต่อมาว่า “สมัยท่านอาจารย์ฯเป็นเด็กเรียนเก่ง เฉลียวฉลาดหลังจบชั้นประถมและมัธยมต้นที่บ้านเกิด คุณพ่อของอาจารย์จะไม่ให้เรียนต่อมัธยมปลายที่กรุงเทพฯ เพราะรายได้จำกัด ทั้งครูทั้งสมภารเลยเดือนร้อนต้องมาอ้อนวอนถึงที่บ้านให้ส่งเรียน และท่านสมภารว่าหากมีปัญหาอะไรที่ท่านช่วยได้ท่านยินดี และจะดีใจมากหากท่านได้มีโอกาสร่วมในการส่งเสียค่าใช้จ่ายเล่าเรียนของเด็ก แต่ถ้าไม่รับปาก ท่านสมภารจะนั่งอยู่อย่างนี้ไม่กลับวัดแน่ๆ” จนในที่สุดคุณพ่อของอาจารย์สตางค์ก็ยอมแพ้ แต่จะไม่รบกวนใครทั้งนั้นจะกัดฟันส่งเสริมด้วยตัวเองให้ได้ ท่านสมภารไม่มีรายได้อะไรจะปล่อยให้ช่วยรับภาระได้อย่างไร ต่อจากนั้นเด็กชายสตางค์ก็ได้มีโอกาสเข้ามัธยมปลายที่ ร.ร.สวนกุหลาบ รุ่นติดๆกับพลเอกเปรมรัฐบุรุษนั่นแหละครับ


[ คณะวิทยาศาสตร์ ][ ห้องสมุดสตางค์ มงคลสุข ] พิพิธภัณฑ์สตางค์ มงคลสุข

http://stang.sc.mahidol.ac.th - ปรับปรุงครั้งล่าสุด : 16 กรกฎาคม 2550
สงวนลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2551 งานสารสนเทศและห้องสมุดสตางค์ มงคลสุข
คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล