ประวัติ    
ศาสตราจารย์ ดร. สตางค์ มงคลสุข เป็นบุตรคนที่สอง ของนายแจ้ง และนางไน้ มงคลสุข
เกิดวันอังคารที่ 15 กรกฎาคม พ.ศ. 2462 ณ อำเภอท่าใหม่ จังหวัดจันทบุรี มีพี่น้องร่วมบิดามารดา 1 คน
คือ นายแสตมป์ มงคลสุข
 
ชีวิตครอบครัว
ศาสตราจารย์ ดร. สตางค์ มงคลสุข สมรสกับ นางสาวยุพิน เบญจกาญจน์ ธิดานายเกีย และนางพวง เมื่อ พ.ศ. 2490
มีธิดาและบุตร 4 คน คือ
1. รองศาสตราจารย์ ดร. คุณหญิงมธุรส รุจิรวัฒน์ รองประธานสถาบันวิจัยจุฬาภรณ์ ฝ่ายวิจัย
และอาจารย์ประจำภาควิชาเภสัชวิทยา คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล สมรสกับ
รองศาสตราจารย์ ดร. สมศักดิ์ รุจิรวัฒน์ ภาควิชาเคมี คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล มีบุตรชาย 1 คน
คือ นายอธิศ รุจิรวัฒน์
 

2. ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ศศพินทุ์ ภูมิรัตน อาจารย์ประจำคณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล สมรสกับ ดร. อมฤต ภูมิรัตน

บริษัท Alcatel Thailand มีบุตรธิดา 2 คน คือ น.ส. ณัฐณิชา ภูมิรัตน และนายสานุ ภูมิรัตน
   
3. แพทย์หญิงวีนิตา กรเณศ แผนกกุมารเวชศาสตร์ โรงพยาบาลหัวเฉียว สมรสกับ นายแพทย์สาธิต กรเณศ ภาควิชาศัลยศาสตร์
คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล มีบุตร 2 คนคือ นายภานุ กรเณศ และ นายนิพัทธ กรเณศ
 
4. ศาสตราจารย์ ดร. ศกรณ์ มงคลสุข หัวหน้าห้องปฏิบัติการเทคโนโลยีชีวภาพ สถาบันวิจัยจุฬาภรณ์ และอาจารย์ประจำภาควิชาเทคโนโลยีชีวภาพ
คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล (นักวิทยาศาสตร์ดีเด่น ประจำปี พ.ศ. 2541) สมรสกับ น.ส. จรัสพร มีบุตร 1 คน คือ ด.ช. ยศกร มงคลสุข
 
การศึกษา
  พ.ศ. 2481  - โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย สอบไล่จบชั้นมัธยม 8
  พ.ศ. 2485  - จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้รับปริญญาวิทยาศาสตรบัณฑิต สาขาวิชาเคมี
  พ.ศ. 2487  - จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้รับปริญญาวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาเคม
  พ.ศ. 2493  - มหาวิทยาลัยลิเวอร์พูล ประเทศอังกฤษ ได้รับปริญญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาเคมีอินทรีย์
  พ.ศ. 2494  - ทำการวิจัยเกี่ยวกับยาปฏิชีวนะ ต่อในประเทศอังกฤษ
        พร้อมทั้งฝึกงานการสกัดน้ำมันพืช และดูงานอุตสาหกรรมทำยา จากโรงงานต่างๆ ในประเทศอังกฤษ เยอรมันนี และสหรัฐอเมริกา
  พ.ศ. 2507  - สำเร็จ ว.ป.อ. รุ่นที่ 7
       
   
       
ตลอดเวลาที่เป็นนักเรียนและนักศึกษา ศาสตราจารย์ ดร.สตางค์ มงคลสุข เป็นผู้ที่เรียนดีที่สุดคนหนึ่ง
เป็นผู้มีความคิดริเริ่มสนใจวิชาการหลาย ๆ ด้าน เคารพครูบาอาจารย์ ชอบช่วยเหลือเพื่อนฝูง และพยายาม
สร้างความก้าวหน้าให้แก่ตัวเอง หมู่คณะและสถาบันอยู่เสมอ นิสัยอันดีงามประจำตัวนี้ เป็นปัจจัยสำคัญที่นำมา
และประวัติการทำงานอันลือเลื่องของท่าน ทั้งทางด้านวิทยาศาสตร์ การรับราชการ การวางแผนงาน
และการบริหารการศึกษาในเวลาต่อมา
 
งานวิจัย
1. ทำการวิจัยเกี่ยวกับยาปฏิชีวนะจาก Lichens ชนิดหนึ่ง จนสามารถแก้ไขสูตรโครงสร้างทางเคมี
ที่เข้าใจผิด เผยแพร่ในวารสารของประเทศอังกฤษ
Journal of The Chemical Society, 1953, p, 1250 - 1261. Usnic acid; A revised
structure for Usnolic Acid and the resolution of (+/-) Usnic Acid.
 
2. ทำการวิจัยยาสมุนไพรในประเทศ เรื่อง ยาขับพยาธิปวกหาด จนทราบโครงสร้างทางเคมีของสารฆ่าพยาธิ
ในปวกหาดได้ และตีพิมพ์เผยแพร่ในวารสารของประเทศอังกฤษ
Journal of The Chemical Society, 1957, P 2231 - 2233. 2:4:3:'5' Tetraydroxystilbene from
Artrocarpus lakoocha.
 
3. ทำการวิจัยเกี่ยวกับยาขับพยาธิมะเกลือ จนทราบโครงสร้างทางเคมีของสารตัวหนึ่งที่อยู่ในมะเกลือ และได้ตีพิมพ์เผยแพร่ในวารสารของประเทศอังกฤษ
Journal of The Chemical Society, 1957, P 2233 - 2237. Diospyrol : A constituent of Diospyros molis.
 
4. วิจัยยาปฏิชีวนะจาก Lichens ที่อยู่บนภูกระดึง จนทราบว่าองค์ประกอบตัวสำคัญคือ สารเคมีตัวหนึ่งชื่อว่า Atranorin และได้รายงานให้สภาวิจัย
การแพทย์ทราบในปี พ.ศ. 2499
 
5. วิจัยสมุนไพร กระชาย จนสามารถแยกสารบริสุทธิ์ แล้วทราบโครงสร้างว่าเป็นอย่างไร ลงตีพิมพ์ในวารสารของประเทศอังกฤษ
Journal of The Chemical Society, 1964, P. 4654-2655. Pinostrobin and Alpinetin From Kaempferia pandurata.
 
6. วิจัยเรื่องมะเกลือต่อ จนทราบว่าสารที่พบในข้อ 3 นั้น เกิดจากสารตัวหนึ่งที่มีในมะเกลือเช่นกัน และได้ตีพิมพ์เผยแพร่ในวารสารของประเทศอังกฤษ
Journal of The Chemical Society, 1965, P. 1533. 3-Methylnaphthelene-1,8-diol from Diospyros mollis.
 
7. วิจัยสมุนไพรรงทอง สามารถแยกสารออกมาหลายอย่างด้วยกัน แล้วหาโครงสร้างทางเคมีได้หลายตัว ลงตีพิมพ์ในวารสารเคมีของต่างประเทศ
Tetrahedron, Volume 21,p.1453-1470, 1965. Constituents of gambogic acid.
 
8. วิจัยสมุนไพร สะแก สามารถแยกสารและหาสูตรโครงสร้างได้ พิมพ์เผยแพร่ในวารสารเคมีของประเทศอังกฤษ
Journal of The Chemical Society, 1966, p. 125. Combretol from Combretum quadrangular.
 
9. ทำการพิสูจน์หาโครงสร้างของสารเคมีตัวหนึ่ง ซึ่งมีในต้นไม้หลายชนิด เช่น โหราเท้าสุนัข จนสามารถตรวจสารนั้นในต้นไม้ได้ ด้วยวิธีการทางฟิสิกส์
ลงพิมพ์เผยแพร่ในวารสารต่างประเทศ
Phytochemistry, 1960 volume 8,p.913-915. Spectroscopic identification of coniferin.
 
10. วิจัยสมุนไพร เจตมูลเพลิงแดง และพิสูจน์ว่าสารที่เป็นตัวยาคือ สารเคมีที่มีชื่อ plumbagin แต่ยังไม่ได้ตีพิมพ์เผยแพร่
 
     นอกจากที่ได้รวบรวมแล้ว ศาสตราจารย์ ดร.สตางค์ มงคลสุข ยังมีผลงานวิจัยอีกมากมายเหลือที่จะนำมากล่าวไว้หมดในที่นี้ ผลงานเหล่านี้บางส่วนปรากฏ
เป็นรายงานที่เสนอต่อสภาวิจัยแห่งชาติ บางส่วนตีพิมพ์เผยแพร่ในต่างประเทศ ถึงแม้ท่านจะมีหน้าที่ราชการรัดตัวมากก็ตาม ท่านก็ไม่เคยลืมเรื่องวิจัยเลย
ทุกครั้งที่ไปต่างประเทศในราชการพิเศษ ก็มักจะถือโอกาสปรึกษาการวิจัยกับนักวิทยาศาสตร์ต่างประเทศ หาข้อมูลและหนังสือทันสมัยมาด้วยทุกครั้ง
ห้องทดลองวิทยาศาสตร์จะอยู่ติดกับห้องทำงานของท่าน และกล่าวได้ว่าไม่มีวันไหนเลยที่ท่านไม่ได้เข้าไปทำการทดลองในห้องนั้น
 
การรับราชการและตำแหน่งหน้าที่
     พ.ศ. 2486  - อาจารย์ผู้ช่วยสอนแผนกเคมี จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
     พ.ศ. 2488  - อาจารย์โท แผนกเคมี จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
     พ.ศ. 2490  - ลาราชการเพื่อศึกษาต่อ ณ ประเทศอังกฤษ
     พ.ศ. 2493  - อาจารย์โท แผนกเคมี จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
     พ.ศ. 2494  - อาจารย์โท แผนกเภสัชเคมี คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยแพทยศาสตร์
     พ.ศ. 2496  - อาจารย์เอก แผนกเภสัชเคมี คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยแพทยศาสตร์
     พ.ศ. 2501  - ผู้อำนวยการ โรงเรียนเตรียมวิทยาศาสตร์การแพทย์ มหาวิทยาลัยแพทยศาสตร์
     พ.ศ. 2502  - ศาสตราจารย์แผนกเคมี มหาวิทยาลัยแพทยศาสตร์
     พ.ศ. 2503  - รักษาการคณบดี คณะวิทยาศาสตร์การแพทย์ มหาวิทยาลัยแพทยศาสตร์
     พ.ศ. 2503  - คณบดีคณะวิทยาศาสตร์การแพทย์ มหาวิทยาลัยแพทยศาสตร์ (พ.ศ. 2512 เปลี่ยนชื่อเป็น คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล)
     พ.ศ. 2511  - ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งให้เป็น รองอธิการบดี มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ อีกตำแหน่งหนึ่ง
     พ.ศ. 2512  - ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งให้เป็น อธิการบดีมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ อีกตำแหน่งหนึ่ง
     
       
     
  
 
ราชการพิเศษ และหน้าที่ราชการอื่นๆ
1. กรรมการมูลนิธิอานันทมิหดล
2. กรรมการสภามหาวิทยาลัยมหิดล
3. กรรมการสภามหาวิทยาลัยขอนแก่น
4. กรรมการสภามหาวิทยาลัยเชียงใหม่
5. กรรมการสภามหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์
6. กรรมการพัฒนามหาวิทยาลัย
7. กรรมการสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์ประยุกต์
8. กรรมการดำเนินการเกี่ยวกับการช่วยเหลือในระดับอุดมศึกษา ในด้านแพทยศาสตร์ เกษตรศาสตร์และสังคมศาสตร์
9. กรรมการสภาวิจัยแห่งชาติ
10. กรรมการสภาการศึกษาแห่งชาติ
11. กรรมการสอบคัดเลือกผู้ที่จะไปศึกษา ณ ต่างประเทศตามโครงการหลาย โครงการทั้งของไทยและต่างประเทศ
12. กรรมการร่วมกับมูลนิธิร็อกกิเฟลเลอร์ ประเทศสหรัฐอเมริกา สถาบันประเทศอังกฤษและประเทศออสเตรเลีย เพื่อจัดหาอาจารย์จากต่างประเทศ จัดหา ้
      ทุนใหอาจารย์และนักศึกษาไปศึกษาต่อยังต่างประเทศ
13. เป็นผู้แทนไปประชุมสากลเคมี ตามคำเชิญของสมาคมเคมีประเทศต่างๆ หลายประเทศ
14. เป็นผู้ดำเนินการก่อตั้งโรงเรียนเตรียมวิทยาศาสตร์การแพทย์ มหาวิทยาลัยแพทยศาสตร์ และได้ขยายงานจนเป็นคณะวิทยาศาสตร์การแพทย์
      มหาวิทยาลัยแพทยศาสตร์ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ในปัจจุบัน
15. เป็นผู้ช่วยราชการดำเนินการจัดตั้งมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และช่วยเหลือด้านต่างๆ หลายด้านเรื่อยมา
16. ช่วยดำเนินงานจัดตั้งมหาวิทยาลัยขอนแก่น ตั้งแต่เริ่มแรก และช่วยเหลือออกแบบห้องทดลอง ช่วยหาอาจารย์ ช่วยให้นักศึกษามหาวิทยาลัยขอนแก่นได้มี       สถานที่เรียน ก่อนที่มหาวิทยาลัยจะสร้างเรียบร้อย โดยให้ทำการศึกษาในคณะวิทยาศาสตร์การแพทย์เป็นเวลา 2 ปี ครึ่ง และช่วยสอนด้วยตนเอง
      ตลอดระยะเวลานั้น
       
    
       
       
17. เป็นผู้ช่วยในการดำเนินการจัดตั้งมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ หาผู้บริจาคที่ดินให้แก่ราชการจัดหาคณาจารย์เพื่อทำการสอน ตลอดจนหาทุนช่วยเหลือ
     จากต่างประเทศ   
18. ดำเนินการขอความช่วยจากต่างประเทศ ให้คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ดังต่อไปนี้
   18.1 ประเทศออสเตรเลีย : ให้เครื่องมือทดลองวิทยาศาสตร ์เป็นมูลค่าประมาณ 5 แสนบาท และให้ทุนแก่นักศึกษาไปศึกษาต่อเพื่อกลับมาเป็นอาจารย์ของ
   คณะฯ กว่า 30 ทุน  
   18.2 ประเทศอังกฤษ : ให้เครื่องมือวิทยาศาสตร์เป็นจำนวนมาก ให้ทุนแก่นักศึกษา หลายสิบคน และส่งอาจารย์ชาวอังกฤษมาช่วยสอนในคณะฯ ติดต่อกัน
   เป็นเวลา 5 ปี
   18.3 ประเทศสหรัฐอเมริกา  
   18.3.1 มูลนิธิร็อกกิเฟลเลอร์ : ให้ความช่วยเหลือขยายงานของคณะฯ ระยะยาว
   โดยให้ทุนการจัดซื้อเครื่องมือวิทยาศาสตร์ สำหรับการวิจัยและการสอน ให้ทุนการศึกษาสำหรับอาจารย์เพื่อศึกษาต่อ ณ ประเทศสหรัฐอเมริกา จนถึง
   ปริญญาเอก เพื่อกลับมาทำการสอนในคณะฯ ให้ตำราเรียนและวารสารวิทยาศาสตร์ มากมาย ส่งผู้เชี่ยวชาญสาขาต่างๆ จากสหรัฐฯมาทำการสอน และจัดตั้ง
   ภาควิชาต่างๆ จนกว่าอาจารย์ไทยจะมีเพียงพอ และให้ทุนอื่นๆ อีกมากเป็นมูลค่าทั้งสิ้น กว่า 100 ล้านบาท
   18.3.2 Massachusetts Institute of Technology : ได้เปิดศูนย์การวิจัยสารที่เป็นพิษจากเชื้อราร่วมกับคณะฯ ซึ่งเป็นโครงการระยะยาว ได้รับ
   เครื่องมือและเงินทุนวิจัยหลายล้านบาท และได้ให้ทุนแก่อาจารย์ของคณะฯ เพื่อไปศึกษาต่อด้วย
19. เป็นผู้แทนหรือผู้รับเชิญให้ไปประชุมยังต่างประเทศในเรื่องอื่นๆ นอกจากการขอความช่วยเหลือและการประชุมทางวิชาการเคมีหลายครั้ง อาทิ รับเชิญจาก
      รัฐบาลออสเตรเลียไปประชุม Australlian-New Zealand Association for the Advancement of Sciences, 37th Congress ณ
      กรุงแคนเบอร่า ในปี 2507
20. ศาสตราจารย์ ดร.สตางค์ มงคลสุข เตรียมจะเดินทางเจรจาในรายละเอียดเพื่อขอความช่วยเหลือจากรัฐบาลญี่ปุ่น แคนาดา อังกฤษ และมูลนิธิร็อกกิเฟลเลอร์
      สำหรับมหาวิทยาลัยสงขานครินทร์ และคณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล การเจรจาครั้งนี้ เป็นที่คาดกันว่าประเทศและมูลนิธิต่าง ๆ ดังกล่าวจะตกลง
      ช่วยเหลือในด้านการเงิน ทุนการศึกษา และอาจารย์ชาวต่างประเทศ เป็นมูลค่าทั้งสิ้นหลายสิบล้านบาท แต่ท่านได้ถึงแก่มรณกรรมเสียก่อน
 
นอกจากที่กล่าว ศาสตราจารย์ ดร.สตางค์ มงคลสุข ยังเป็นกรรมการที่ปรึกษาทางด้านวิทยาศาสตร์ของส่วนราชการ และบริษัทอุตสาหกรรมหลายแห่ง และมี
หน้าที่การงานพิเศษอีกมาก ซึ่งล้วนแต่เป็นประโยชน์แก่ทางราชการ การศึกษาและวงการวิทยาศาสตร์ของชาติทั้งสิ้น
 
ศาสตราจารย์ ดร.สตางค์ มงคลสุข ได้ทำตนเป็นตัวอย่างอันดีงามต่อผู้อื่นอยู่เสมอ ท่านมีความจงรักภักดีอย่างยิ่ง ต่อพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และ
สมเด็จพระนางเจ้าพระบรมราชินีนาถ ชอบช่วยเหลือผู้อื่น รับผิดชอบและอุทิศตนในการทำงาน ท่านไม่เพียงได้ช่วยสร้างความเจริญทางวัตถุให้แก่ชาติเท่านั้น
แต่ยังช่วยสร้างความเจริญทางจิตใจให้แก่คนจำนวนมาก พร้อมทั้งเป็นที่พึ่งของบรรดาศิษย์ และผู้ใต้บังคับบัญชาตลอดมา
 
 
เครื่องราชอิสริยาภรณ์ที่ได้รับพระราชทาน
5 ธันวาคม 2495   - เบญจมาภรณ์ช้างเผือก
5 ธันวาคม 2496   - จตุรถาภรณ์ช้างเผือก
5 ธันวาคม 2498   - ตริตาภรณ์มงกุฎไทย
5 ธันวาคม 2505   - ตริตาภรณ์ช้างเผือก
5 ธันวาคม 2507   - ทวีติยาภรณ์มงกุฎไทย
5 ธันวาคม 2508   - ทวีติยาภรณ์ช้างเผือก
5 ธันวาคม 2510   - ประถมาภรณ์มงกุฎไทย
5 ธันวาคม 2512   - ตติยจุลจอมเกล้าวิเศษ
5 ธันวาคม 2513   - เหรียญดุษฎีมาลา เข็มศิลปวิทยา
5 ธันวาคม 2513   - ประถมมาภรณ์ช้างเผือก
5 ธันวาคม 2514   - ทุติยจุลจอมเกล้า
 
== ท่านอาจารย์สตางค์ ได้จากพวกเราไปชั่วนิรันดร์ เมื่อวันที่ 6 กรกฎาคม 2514 ==
 
  
 
       จากประวัติข้างต้นจะเห็นได้ว่า ศาสตราจารย์ ดร.สตางค์ มงคลสุข เป็นบุคคลพิเศษ ซึ่งมีความสามารถในหลายๆ ด้าน ทั้งทางวิชาการ ด้านการบริหาร
การวางแผน การประสานการดำเนินการต่าง ๆ และทางด้านความเป็นครู ความสามารถพิเศษต่าง ๆ เหล่านี้ นอกจากจะเป็นประโยชน์ต่อประเทศชาติมากมาย
มหาศาลแล้ว ยังทำให้ศาสตราจารย์ ดร.สตางค์ มงคลสุข เป็นที่รัก ที่เคารพเทิดทูน ที่ระลึกถึง และกล่าวขวัญถึง ของเพื่อนพ้อง และศิษย์จำนวนมากมาย
ตลอดมาจนถึงปัจจุบัน
 
    คัดมาจากหนังสือ : ปาฐกถาศาสตราจารย์ ดร. สตางค์ มงคลสุข ครั้งที่ 13
    เนื่องในวันคล้ายวันสถาปนาคณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล 19 ตุลาคม 2548
 
บทความสดุดี ศาสตราจารย์ ดร. สตางค์ มงคลสุข
 
1. "A Loss of Education", The Bangkok Post, July 8, 1971
2. "นักวิทยาศาสตร์ไทยที่ได้รับการยกย่อง," สร้างคนสร้างชาติด้วยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี 18-24 สิงหาคม 2529 สัปดาห์วิทยาศาสตร์แห่งชาติ,
    หน้า 34-35, กระทรวงวิทยาศาสตร์เทคโนโลยีและการพลังงาน, 2529.
3. Legacy of Professor Stang Mongkolsuk. Mahidol University Spectrum Vol. 5, No. 3, Sep-Dec, 1998.
 

คำไว้อาลัย การจากไปของศาสตราจารย์ ดร. สตางค์ มงคลสุข

 

[ คณะวิทยาศาสตร์ ][ ห้องสมุดสตางค์ มงคลสุข ] [ พิพิธภัณฑ์สตางค์ มงคลสุข ]

http://stang.sc.mahidol.ac.th - ปรับปรุงครั้งล่าสุด: 12 กรกฎาคม 2550
สงวนลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2546-2551 งานสารสนเทศและห้องสมุดสตางค์ มงคลสุข
คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล