Impact Factor

Impact Factor คืออะไร?

Impact Factor คือ จำนวนครั้งโดยเฉลี่ยที่บทความของวารสารจะได้รับการอ้างอิงในแต่ละปี (A measure of the frequency with which the “average article” in a journal has been cited in a particular year or period) ซึ่งนำมาใช้เป็นเกณฑ์หรือดัชนีชี้วัดคุณภาพของวารสารที่นิยมใช้กันมากในวารสารวิชาการสาขาวิทยาศาสตร์เทคโนโลยีและการแพทย์ ค่า Impact Factor ของวารสารแต่ละรายชื่ออาจจะมีการเปลี่ยนแปลงอันดับได้ในแต่ละปี ขึ้นอยู่กับจำนวนครั้งของบทความที่ถูกนำไปอ้างอิง

Impact Factor จะถูกนำไปใช้ในการตรวจสอบคุณภาพของตัวนักวิจัยหรือผลงานวิจัย อาทิ ใช้ประเมนผลงานทางวิชาการเพื่อขอตำแหน่งทางวิชาการ ใช้เป็นเกณฑ์ตัดสินรางวัลสำหรับนักวิจัยหรือผลงานวิจัยดีเด่น ใช้เป็นเกณฑ์ประกันคุณภาพการศึกษา หรือเพื่อใช้ตรวจสอบคุณภาพผลงานวิทยานิพนธ์ของนักศึกษาปริญญาเอก เป็นต้น แต่ทั้งนี้ Impact Factor เป็นเพียงเครื่องมือหนึ่งที่ใช้ในการประเมินดังกล่าว ในการประเมินแต่ละครั้งจำเป็นต้องใช้หลักเกณฑ์อื่นๆ ประกอบการพิจารณาด้วย ไม่ว่าจะเป็นการตรวจสอบเนื้อหาของบทความจากผู้ทรงคุณวุฒิในสาขานั้นๆ พิจารณาจากจำนวนผลงานที่ตีพิมพ์ ลำดับความสำคัญในฐานะผู้ทำวิจัย พิจารณาจากวารสารที่ตีพิมพ์ว่ามีระบบผู้ประเมินอิสระ (Peer Review) หรือไม่ และเป็นวารสารที่อยู่ในฐานข้อมูลสากลหรือไม่ เป็นต้น

ค่า Impact Factor ได้มาอย่างไร?

บริษัท Thomson Reuters (เดิมคือ Thomson ISI) ผู้สร้าง ISI Web of Knowledge ฐานข้อมูลสากลที่เป็นที่นิยมแห่งหนึ่งของโลกได้จัดตั้งฐานข้อมูล Journal Citation Reports : JCR ขึ้นเพื่อรวบรวมข้อมูลของวารสารวิชาการระดับนานาชาติจากทั่วโลกไว้เพื่อจัดอันดับโดยคำนวณจากค่า Impact Factor

ค่า Impact Factor คำนวณได้จากจำนวนครั้งที่ได้รับอ้างอิงของบทความในวารสารนั้นๆ ย้อนหลังเป็นเวลาสองปี หารด้วยจำนวนของบทความที่ถูกตีพิมพ์ในวารสารนั้นๆ ย้อนหลังเป็นเวลาสองปี ยกตัวอย่างเช่น หากต้องการทราบค่า Impact Factor ปี 2003 ของวารสาร Nature ก็หมายถึงต้องใช้ข้อมูลจำนวนครั้งที่บทความในวารสาร Nature ได้รับการอ้างอิงย้อนหลังสองปี (2001-2002) และข้อมูลจำนวนบทความที่ตีพิมพ์ในวารสาร Nature ย้อนหลังเป็นเวลาสองปี (2001-2002)

ตัวอย่างการคำนวณ

ค่า Impact Factor = จำนวนครั้งที่บทความถูกอ้างอิงย้อนหลังสองปี / จำนวนบทความที่ตีพิมพ์ย้อนหลังสองปี

คำนวณจาก

จำนวนครั้งที่บทความถูกอ้างอิงย้อนหลังสองปี
ปี 2001 = 31,293 ครั้ง
ปี 2002 = 25,336 ครั้ง
รวม 56,629 ครั้ง
จำนวนบทความที่ตีพิมพ์ย้อนหลังสองปี
ปี 2001 = 939 บทความ
ปี 2002 = 889 บทความ
รวม 1,828 บทความ
ค่า Impact Factor ปี 2003 ของ Nature = 56,629 / 1,828 = 30.979

นอกเหนือจากค่า Impact Factor แล้ว JCR จะได้คำนวณค่าดัชนีชี้วัดประเภทอื่นไว้ประกอบการพิจารณาด้วย เช่น

  • Totle Cited คือ จำนวนครั้งที่วารสารนั้นถูกนำไปอ้างอิงภายในปีปัจจุบันโดยวารสารที่มีอยู่ในฐานข้อมูล ISI
  • Immediacy Index คือ จำนวนครั้งโดยเฉลี่ยที่บทความของวารสารที่ตีพิมพ์ในปีปัจจุบัน ได้รับการอ้างอิงในระหว่างปีที่ตีพิมพ์ ข้อมูลนี้ใช้เพื่อเปรียบเทียบความเร็วของการถูกอ้างอิง
  • Cited Half-Life คือ จำนวนปีที่วารสารนั้นตีพิมพ์นับถอยหลังไปจากปีปัจจุบัน ที่มีจำนวนการอ้างอิงคิดเป็นร้อยละ 50 ของจำนวนการอ้างอิงทั้งหมดของวารสารนั้นในปีปัจจุบัน
  • 5-Year Impact Factor คือ ค่าเฉลี่ยของ Impact Factor นับย้อนหลัง 5 ปี คำนวณจาก จำนวนครั้งที่ถูกอ้างอิงย้อนหลัง 5 ปี หารด้วยจำนวนบทความที่ตีพิมพ์ย้อนหลัง 5 ปี

ค่า Impact Factor ดูได้จากที่ไหน?

สามารถบอกรับฐานข้อมูล JCR เพื่อใช้ตรวจสอบค่า Impact Factor ได้ในรูปแบบของ CD-ROM หรือบอกรับในรูปแบบของ Web Edition สำหรับในปัจจุบันมีหลากหลายเว็บไซต์ที่บอกค่า Impact Factor ของวารสารเอาไว้เพื่อแสดงความน่าเชื่อถือ รวมทั้งเว็บไซต์ของวารสารบางชื่อก็ระบุค่า Impact Factor เพื่อดึงดูดความสนใจของนักวิจัยเอาไว้ด้วย

สำหรับในประเทศไทยมีสถาบันการศึกษาหลายแห่งบอกรับฐานข้อมูล JCR ในรูปแบบต่างๆ เพื่อออกให้บริการ อาทิ มหาวิทยาลัยมหิดล จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์มหาวิทยาลัยขอนแก่น เป็นต้น ทั้งนี้แต่ละสถาบันอาจมีข้อกำหนดในการให้บริการแตกต่างกันออกไป

วารสารวิชาการของไทยกับค่า Impact Factor

ปัจจุบันมีวารสารวิชาการของไทยที่มีค่า Impact Factor อยู่เพียงฉบับเดียว คือ Asian Pacific Journal of Allergy and Immunology เนื่องจากวารสารวิชาการของไทยฉบับอื่นๆ นั้นถึงแม้จะเป็นวารสารวิชาการระดับนานาชาติ แต่ไม่ปรากฏอยู่ในฐานของมูล ISI จึงมิได้ถูกนำไปคำนวณหาค่า Impact Factor

แต่ในอนาคตจะมีวารสารวิชาการของไทยอย่างน้อย 5 ฉบับ ที่จะได้รับการคำนวณค่า Impact Factor เนื่องจากเพิ่งจะได้รับการบรรจุเข้าไว้ในฐานข้อมูล ISI เมื่อไม่นานมานี้ ได้แก่

  • Science Asia (เริ่มเมื่อปี 2008)
  • Asian Biomedicine หรือชื่อเดิมคือ จุฬาลงกรณ์เวชสาร (เริ่มเมื่อปี 2008)
  • Chiang Mai Journal Science (เริ่มเมื่อปี 2008)
  • Thai Journal of Veterinary Medicine หรือ เวชสารสัตวแพทย์ (เริ่มเมื่อปี 2007)
  • Asian Pacific Journal of Cancer Prevention (เริ่มเมื่อปี 2007)

สำหรับในประเทศไทย สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) ร่วมกับ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี ได้จัดตั้ง ศูนย์ดัชนีอ้างอิงวารสารไทย (Thai Journal Citation Index Centre : TCI) เพื่อรายงานดัชนี ผลกระทบการอ้างอิงวารสารวิชาการภายในประเทศ โดยใช้ดัชนีที่เป็นตัวชี้วัดคุณภาพของวารสาร 3 ดัชนีหลักคือ Impact Factor, Immediacy Index และ Cited Half-life เช่นเดียวกับหลักการของ JCR โดยรวบรวมวารสารวิชาการที่จัดทำขึ้นภายในประเทศ ทั้งภาษาไทยและภาษาอังกฤษ ที่มีการจัดพิมพ์อย่างต่อเนื่องทุกปี

เอกสารอ้างอิง

  1. รุจเรขา อัศวิษณุ. ค่า Impact Factor-ความสำคัญที่มีต่อบทความวิจัยระดับนานาชาติ. ใน ยอดหทัย เทพธรานนท์, ประมวล ตั้งบริบูรณ์รัตน์ บรรณาธิการ. การเขียนบทความวิจัยระดับนานาชาติ : ด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี, 23-30. ปทุมธานี : มูลนิธิบัณฑิตสภาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย, 2548 .
  2. ศูนย์ดัชนีอ้างอิงวารสารไทย. Available from : URL : http://www.kmutt.ac.th/jif/public_html/index.html
  3. Journal Impact Factor. Available from : URL : http://stang.sc.mahidol.ac.th/text/if.htm

Personal Tools