โขนพระราชทาน
โขน คือศิลปะการแสดงชั้นสูงของไทย แต่ในช่วงเวลาหนึ่งโขนเกือบจะสูญหายไปจากสังคมไทย เพราะการจัดแสดงโขนจำเป็นต้องใช้ผู้แสดงจำนวนมาก เครื่องแต่งกาย เวที ฉาก และอุปกรณ์ที่ประกอบล้วนต้องจัดสร้างอย่างพิถีพิถัน สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงสนพระราชหฤทัยและทรงสนับสนุนการแสดงโขนมาอย่างต่อเนื่อง เสด็จพระราชดำเนินไปทอดพระเนตรการแสดงหลายครั้ง เคยพระราชทานทรัพย์เพื่อสนับสนุนแก่กรมศิลปากร เมื่อความทราบฝ่าละอองธุลีพระบาทว่าการแสดงโขนซบเซาลง จึงมีพระราชปรารภที่จะฟื้นฟูและทำนุบำรุงการแสดงโขนให้กลับคืนสู่ความนิยมอีกครั้งหนึ่ง นับเป็นจุดเริ่มต้นของการแสดงโขนของมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพฯ
ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ผู้เชี่ยวชาญและศิลปินในสาขาที่เกี่ยวข้องศึกษาค้นคว้าข้อมูลหลักฐานเครื่องแต่งกายโขนอย่างละเอียด เพื่อจัดสร้างเครื่องแต่งกายโขนขึ้นใหม่ โดยมีคณะกรรมการอำนวยการจัดสร้างเครื่องแต่งกายโขนละคร ผลของการศึกษาค้นคว้าและถ่ายทอดกรรมวิธีการจัดสร้างเครื่องแต่งกายโขนละครครั้งนี้ ได้แก่ให้เกิดช่างฝีมือรุ่นใหม่ขึ้นเป็นจำนวนมาก อาทิ ช่างทำหัวโขน ช่างปักสะดึงกรึงไหม ช่างเงินช่างทอง เพราะการแสดงโขนเป็นแหล่งรวมของงานประณีตศิลป์สาขาต่าง ๆ รวมทั้งได้พัฒนาศิลปะการแต่งหน้าโขนละครอีกขั้นหนึ่งด้วย
โขนรามเกียรติ์ ชุด ศึกพรหมาศ เป็นปฐมบทแห่งการแสดงโขนที่จัดแสดงตามพระราชดำริของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ตั้งแต่พุทธศักราช ๒๕๕๐ เป็นต้นมา และได้รับความชื่นชมจากผู้ชมจำนวนมาก ร่ำลือไปถึงนานาประเทศในเรื่องความงดงามของเครื่องแต่งกาย ความวิจิตรตระการตาของฉากและเทคนิคต่าง ๆ จนเกิดเป็นปรากฏการณ์ใหม่ในสังคมที่คนไยทุกรุ่นหันมาสนใจและชื่นชม
สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง จึงมีพระราชเสาวนีย์ให้มูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพฯ จัดการแสดงโขนขึ้นอย่างต่อเนื่อง ในระยะแรกประชาชนนิยมเรียกว่า โขนพระราชทาน ต่อมาจึงใช้ว่า โขนของมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพฯ หรือ โขนศิลปาชีพ จัดแสดงในชุดต่าง ๆ ต่อเนื่องมาตั้งแต่ พุทธศักราช ๒๕๕๓ มาจนถึงปัจจุบัน อาทิ ชุดศึกพรหมาศ ชุดนางลอย ชุดศึกมัยราพณ์ ชุดจองถนน ชุดศึกกุมภกรรณ ชุดศึกอินทรชิต
เป็นที่ประจักษ์ชัดว่า สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงมีคุณูปการยิ่งใหญ่ต่อการแสดงโขน ตลอดจนการจัดสร้างพัสตราภรณ์และศิราภรณ์ที่มีความละเอียดงดงาม ถูกต้องตามแบบโบราณทั้งลวดลายและสีสัน สอดคล้องกับลักษณะเฉพาะของตัวละคร ยังทรงฟื้นฟูทฤษฎีสีของไทย กระบวนการปักผ้า การจัดสร้างเครื่องถนิมพิมพาภรณ์ ล้วนแต่ศึกษาจากรูปแบบของโบราณทั้งสิ้น โดยจัดสร้างขึ้นใหม่ด้วยกรรมวิธีแบบโบราณผสมผสานกับวัสดุสมัยใหม่เพื่อความทนทานและสอดคล้องกับสีของเครื่องแต่งกาย การจัดสร้างฉากและองค์ประกอบพิถีพิถันตามจารีตของไทย และใช้วัสดุที่มีคุณภาพ ทั้งหมดทั้งมวลจึงทำให้โขนของมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพฯ เป็นที่กล่าวขวัญไม่เพียงภายในประเทศ แต่ยังแพร่หลายไปถึงต่างแดน
สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงสนับสนุนโขนอย่างเต็มรูปแบบและเอาพระราชหฤทัยใส่ในทุกขั้นตอน จึงไม่เพียงแต่เป็นการฟื้นฟูและธำรงไว้ซึ่งศิลปวัฒนธรรมของชาติ ยังทรงเป็นมิ่งขวัญและกำลังใจแก่ศิลปิน ทุกครั้งที่เสด็จพระราชดำเนินทอดพระเนตรการแสดง จะมีพระราชดำรัสให้ศิลปินทุกท่านภาคภูมิใจที่ได้ทำหน้าที่ตอบแทนคุณแผ่นดิน ด้วยการรักษาศิลปวัฒนธรรมของชาติ
ด้วยพระอัจฉริยภาพ พระวิสัยทัศน์ และพระมหากรุณาธิคุณที่ทรงสนับสนุนการแสดงโขน องค์การการศึกษาวิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (UNESCO) จึงขึ้นทะเบียนโขนไทย เป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของมนุษยชาติ เมื่อเดือนพฤศจิกายน พุทธศักราช ๒๕๖๑
